اسب نژاد آخال تکه (Akhal-Teke Horse)

اسب نژاد آخال تکه (Akhal-Teke Horse)

آخال تکه به عنوان یکی از قدیمی ترین نژاد های اسب های اهلی شناخته می شود که برخی او را به استقامت و سرعت و برخی او را به ظرافت و زیبایی می شناسند. وزن اسب نژاد آخال بین 400 تا 450 کیلوگرم و قد آن 142 تا 162 سانتی متر می باشد. این نژاد اسب طول عمری در حدود 20 سال دارد. در قرن های 17 و 18 میلادی در حدود 200 عدد از این نژاد به بریتانیا صادر شده است که ویژگی های برتر آن به بهبود بسیاری از اسب های نژاد های اصیل دنیا کمک کرده است.

اسب آخال تکه یک نژاد باستانی با قدمت هزاران سال است. این احتمال وجود دارد که اسب آخال تکه از اجداد نژاد عرب به وجود آمده باشد. این نژاد در صحراهای ترکمنستان زندگی کرده و تکامل یافته است. هوای گرم در فصول تابستان و کمبود آب و غذا و همچنین هوای سرد و خشک در فصول زمستان این نژاد را به تدریج به یک نژاد مقاوم و با استقامت بالا تبدیل کرده است. این اسب در میان عشایر این مناطق زندگی می کرده است و با توجه به نیاز های انسانی با شرایط مختلف خو گرفته است. در سال 1881 میلادی پس از استعمار ترکمنستان توسط شوروی، اولین مزارع پرورش نژاد آخال تاسیس گردیدند. نام این اسب در همان زمان از روی نام قبیله ای به نام تکه، که در منطقه ای به نام واحه آخال زندگی می کرده اند گرفته شده است. این نژاد در سال 1979 به ایالت متحده آمریکا وارد شد و به عنوان یک نژاد رسمی نامگذاری گردید. در حال حاظر به صورت رسمی در حدود 7000 عدد از این اسب در سراسر دنیا وجود دارد.

عشایر ترکمنستان عمدتا از نژاد آخال تکه برای جابجایی و حمل و نقل استفاده می کرده اند. برخی نیز با هدف استفاده از این نژاد در نبرد ها، بر روی سرعت و استقامت این اسب تکیه می کرده اند. امروزه از این نژاد در مسابقات درساژ، پرش نمایشی، مسابقات اسب دوانی با مسیر های طولانی و همچنین اسب سواری تفریحی استفاده می شود.

اسب نژاد آخال تکه دارای پوست نازک و پوششی ظریف است. این نژاد در رنگ ها و طرح های متعددی وجود دارد. اما ژن رنگ کرم در آن ها بسیار قوی تر است. همچنین برخی از اسب های این نژاد داری چشمانی به رنگ آبی کمرنگ هستند. موهای بدن اسب آخال فاقد مرکز مات ساقه ی مو است. این ویژگی باعث شکستگی نور و براق نمایان شدن پوشش مویی این نژاد می گردد. در اسب های آخال با رنگ کرم، این درخشش به صورت طلائی و در اسب های آخال خاکستری، درخشش موها به صورت نقره ای نمایان می شود. ظاهر این نژاد به دلیل فرم باریک بدن و درخشش فلز گونه بدن از سایر نژاد ها قابل تشخیص است. اما وجه تمایز دیگر این نژاد راه رفتن صاف و روان است.

اسب نژاد آخال تکه یک گونه بسیار وفادار است و رابطه ای بسیار عمیق با صاحب خود برقرار می کند. همچنین این نژاد بسیار باهوش است و می تواند بسیاری از فرامین را با یک مرتبه آموزش فرا بگیرد.

در طول تاریخ آخال تکه یک نژاد کم توقع در رابطه با رژیم غذایی بوده است. همواره میزان علوفه در دسترس این نژاد بسیار ناچیز بوده است. اما باید در نظر داشت که تامین پروتئین مورد نیاز این اسب بسیار حائز اهمیت است. از تغذیه بیش از حد اسب آخال خودداری کنید، چرا که احتمال بروز مشکلات سلامتی و وزنی همچون سندرم متابولیک اسب، در این شرایط افزایش پیدا می کند.

برخی از مشکلات سلامتی به شرح زیر در این نژاد شایع است:

• ناهنجاری مهره های گردنی (سندرم وابلر): در این شرایط اسب به دلیل دارا بودن نقص عصبی، سفت و ناهماهنگ قدم برمی دارد و راه می رود.

• کریپتورکیدیسم (نهان بیضگی): عدم وجود یک یا هر دو بیضه که علاوه بر دشوارسازی عقیم سازی می تواند موجب برخی از اختلالات رفتاری گردد.

• سندرم کره برهنه: در این بیماری، کره بدون مو متولد می شود. اسب های متولد شده با این وِیژگی دارای بسیاری از مشکلات و ناهنجاری های دندان و فک، گوارش و … هستند.

اسب نژاد آخال تکه نماد کشور ترکمنستان است و بر روی پرچم و پول ملی این کشور دیده می شود. همچنین بر روی تمبرها و بسیاری از بناهای تاریخی نیز دیده می شود. یکی از مشهورترین اسب های این نژاد، اسبی به نام غایب است که در سال 1960 مدال طلای مسابقات درساژ انفرادی را نصیب خویش کرده است.

اسب نژاد آخال تکه برای نگهداری در هر شرایط آب و هوایی مناسب است. استفاده از این اسب برای افراد مبتدی توصیه نمی شود. برخی از اسب های این نژاد فقط با یک نفر ارتباط برقرار می کنند و به افراد غریبه به هیچ عنوان سواری نمی دهند. تمرین و آموزش این نژاد باید با ملایمت انجام گیرد. خشونت و تمرین سخت می تواند موجب لجبازی اسب و نتیجه معکوس گردد. اسب نژاد آخال تکه با صاحب خود ارتباطی بسیار قوی برقرار می کند، گویی که ذهن صاحب خود را می خواند و با کوچکترین اشاره فرمان او را انجام می دهد. همچنین در برخی مواقع این اسب ها مانند سگ های نگهبان رفتار کرده، از صاحب خود دفاع می کنند و افرادی را که از نظر آن ها تهدید به حساب می آیند را گاز می گیرند.

نویسنده و مترجم: سعید عالی پور